برنامه تمرینی ۳ روزه، ۴ روزه و ۵ روزه؛ کدام اسپلیت برای شما مناسب است؟
تعداد روزهای تمرین، شکل برنامه را تعیین میکند. در این مقاله سه اسپلیت محبوب یعنی فولبادی، بالاتنه/پایینتنه و پوش/پول/پا را مقایسه میکنیم.
فیت کوچ۵ دقیقه مطالعه
اسپلیت تمرینی چیست و چرا مهم است؟
وقتی صحبت از برنامه تمرینی ۳ روزه، ۴ روزه یا ۵ روزه میشود، در واقع داریم درباره اسپلیت حرف میزنیم؛ یعنی اینکه حجم تمرین هفتگی را چطور بین جلسات تقسیم کنیم. اسپلیت بهخودیخود جادو نمیکند، اما تعیین میکند هر عضله چند بار در هفته تمرین کند و هر جلسه چقدر طول بکشد.
اصل مهم این است: برای بیشتر افراد، تمرین هر عضله حدود دو بار در هفته با حجم کافی نتیجه خوبی میدهد. هر سه اسپلیتی که در ادامه میآید، اگر درست طراحی شود، این معیار را پوشش میدهد.
پس سؤال اصلی «بهترین اسپلیت کدام است؟» نیست، بلکه این است که «با چند روز در دسترس و چه سطحی از تجربه، کدام اسپلیت قابلاجراتر است؟»
برنامه تمرینی ۳ روزه: فولبادی
برنامه فولبادی یعنی در هر جلسه کل بدن را تمرین میکنید. با سه جلسه در هفته (مثلاً شنبه، دوشنبه، چهارشنبه) هر عضله سه بار تحریک میشود. این اسپلیت برای مبتدیها، افراد پرمشغله و کسانی که هدفشان قدرت پایه است عالی است.
مزیت بزرگ فولبادی، انعطاف آن است. اگر یک جلسه را از دست بدهید، هیچ عضلهای کل هفته بیتمرین نمیماند. ایراد آن هم این است که با افزایش سطح و حجم مورد نیاز، جلسات طولانی و خستهکننده میشوند.
- جلسه A: اسکوات، پرس سینه هالتر، زیربغل هالتر خم، پرس سرشانه دمبل، پلانک
- جلسه B: ددلیفت رومانیایی، پرس بالاسینه دمبل، بارفیکس یا سیمکش، لانج، جلوبازو
- جلسه C: پرس پا، دیپ یا پرس سینه دستگاه، زیربغل دمبل تکدست، نشر جانب، پشتبازو
برنامه تمرینی ۴ روزه: بالاتنه / پایینتنه
در اسپلیت بالاتنه/پایینتنه (Upper/Lower) دو جلسه بالاتنه و دو جلسه پایینتنه در هفته دارید؛ مثلاً شنبه بالاتنه، یکشنبه پایینتنه، سهشنبه بالاتنه، چهارشنبه پایینتنه. هر عضله دو بار در هفته تمرین میکند.
این اسپلیت برای ورزشکاران متوسط که از فولبادی فراتر رفتهاند انتخاب بسیار خوبی است. جلسات متمرکزتر میشوند و میتوانید یک جلسه از هر نوع را سنگینتر (قدرتی) و دیگری را با تکرار بیشتر (حجمی) طراحی کنید.
تنها نکته این است که جلسات پایینتنه، بهخصوص با اسکوات و ددلیفت، سنگین و خستهکنندهاند. حرکات سنگین پا را بین دو جلسه پخش کنید تا هر دو در یک روز نیایند.
مقاله مرتبطhow-to-write-workout-programبرنامه تمرینی ۵ روزه: پوش / پول / پا
پوش/پول/لگ (Push/Pull/Legs) حرکات را بر اساس الگو تقسیم میکند: روز پوش شامل سینه، سرشانه و پشتبازو؛ روز پول شامل زیربغل، سرشانه خلفی و جلوبازو؛ روز پا شامل چهارسر، همسترینگ، سرینی و ساق.
اگر این سه جلسه را دو بار در هفته تکرار کنید، به برنامه ششروزه میرسید که هر عضله را دو بار تمرین میدهد. برای برنامه پنج روزه، میتوانید پوش/پول/پا را با یک بالاتنه و یک پایینتنه ترکیب کنید؛ ترکیبی که هم تکرار دوبار در هفته را حفظ میکند و هم روزهای استراحت کافی دارد.
این اسپلیت برای ورزشکاران باتجربه که زمان و توان ریکاوری کافی دارند مناسب است. برای مبتدیای که تازه شروع کرده، پنج یا شش روز تمرین اغلب بیشتر از نیازش است و احتمال رها کردن برنامه را بالا میبرد.
- روز ۱: پوش
- روز ۲: پول
- روز ۳: پا
- روز ۴: استراحت
- روز ۵: بالاتنه
- روز ۶: پایینتنه
- روز ۷: استراحت
مقایسه اسپلیتها: کدام برنامه بدنسازی برای من بهتر است؟
وقتی حجم کل هفتگی برابر باشد، تفاوت نتایج این اسپلیتها معمولاً کم است. آنچه واقعاً تفاوت ایجاد میکند، پایبندی شاگرد، کیفیت ستها و اضافه بار تدریجی است. اسپلیتی را انتخاب کنید که با برنامه کاری، خواب و انرژی شاگرد جور باشد.
بهعنوان یک قاعده کلی: مبتدی یا پرمشغله با سه روز فولبادی؛ متوسط با چهار روز بالاتنه/پایینتنه؛ و باتجربه با زمان کافی با پنج یا شش روز پوش/پول/پا. ولی این قاعده سنگ نیست؛ خیلی از ورزشکاران پیشرفته هم با چهار روز تمرین عالی پیش میروند.
اشتباهات رایج در انتخاب اسپلیت تمرینی
یکی از رایجترین اشتباهات، برنامه «یک عضله در روز» برای مبتدیهاست؛ مثلاً شنبه فقط سینه، یکشنبه فقط زیربغل. در این برنامه هر عضله فقط یک بار در هفته تحریک میشود و حجم یک جلسه آنقدر بالاست که کیفیت ستهای آخر بهشدت افت میکند.
اشتباه دیگر انتخاب برنامه پنج یا شش روزه در حالی است که شاگرد عملاً سه روز میآید. نتیجه این است که بعضی عضلات هفتهها تمرین نمیکنند. همیشه برنامه را بر اساس روزهای واقعی بنویسید، نه آرزوها.
- انتخاب اسپلیت پرحجم برای مبتدی
- بیتوجهی به روزهای استراحت
- قرار دادن جلسات سنگین پا پشت سر هم
- عوض کردن اسپلیت هر چند هفته بدون دلیل
ساخت سریع اسپلیت تمرینی برای شاگردان
مربیای که دهها شاگرد با شرایط متفاوت دارد، نمیتواند هر بار برنامه را از صفر بنویسد. داشتن قالبهای آماده فولبادی، بالاتنه/پایینتنه و پوش/پول/پا و شخصیسازی آنها برای هر شاگرد، زمان زیادی صرفهجویی میکند.
در فیتکوچ میتوانید برنامه را با کتابخانه حرکات بسازید و برای شاگردان مختلف تنظیم کنید. دستیار هوش مصنوعی هم بر اساس روزهای تمرین و هدف شاگرد یک پیشنویس اسپلیت پیشنهاد میدهد که شما بررسی، اصلاح و تأیید میکنید.
سؤالات رایج
برنامه تمرینی ۳ روزه برای عضلهسازی کافی است؟
بله. سه جلسه فولبادی در هفته با حجم و شدت مناسب برای عضلهسازی، بهخصوص برای مبتدیها و ورزشکاران متوسط، کاملاً کافی است.
برنامه پوش پول لگ برای مبتدی مناسب است؟
میتواند باشد، به شرطی که حجم هر جلسه معقول باشد. اما برای بیشتر مبتدیها فولبادی سه روزه سادهتر و قابلاجراتر است.
هر عضله را چند بار در هفته تمرین دهیم؟
برای بیشتر افراد حدود دو بار در هفته با حجم کافی، نتیجه خوبی دارد. تکرار بیشتر هم ممکن است، به شرطی که حجم کل و ریکاوری مدیریت شود.
برنامه ۴ روزه بهتر است یا ۵ روزه؟
به زمان و توان ریکاوری شما بستگی دارد. اگر حجم هفتگی برابر باشد، تفاوت معمولاً کم است. برنامهای را انتخاب کنید که بتوانید منظم اجرا کنید.
امکانات مرتبط فیت کوچ
مقالات بیشتر
اضافه بار تدریجی چیست؟ اصل اصلی پیشرفت در بدنسازی
بدن فقط وقتی تغییر میکند که دلیلی برای تغییر داشته باشد. اضافه بار تدریجی یعنی همین دلیل را بهصورت منظم و کنترلشده فراهم کنید.
۴ دقیقه مطالعه
RPE و RIR در بدنسازی چیست؟ کنترل شدت تمرین به زبان ساده
وزنه ثابت در برنامه همیشه جواب نمیدهد، چون آمادگی شما هر روز فرق میکند. RPE و RIR کمک میکنند شدت تمرین را بر اساس حال واقعی همان روز تنظیم کنید.
۴ دقیقه مطالعه
هفته دیلود چیست و کی لازم است؟ راهنمای کامل دیلود در بدنسازی
دیلود یعنی یک هفته عقبنشینی برنامهریزیشده تا خستگی تخلیه شود و بدن برای پیشرفت بعدی آماده شود. اما همه به آن نیاز ندارند و زمانش هم مهم است.
۴ دقیقه مطالعه