RPE و RIR در بدنسازی چیست؟ کنترل شدت تمرین به زبان ساده
وزنه ثابت در برنامه همیشه جواب نمیدهد، چون آمادگی شما هر روز فرق میکند. RPE و RIR کمک میکنند شدت تمرین را بر اساس حال واقعی همان روز تنظیم کنید.
فیت کوچ۴ دقیقه مطالعه
RPE و RIR در بدنسازی یعنی چه؟
RPE و RIR در بدنسازی دو ابزار ساده برای اندازهگیری سختی یک ست هستند. RPE مخفف Rate of Perceived Exertion یعنی «میزان سختی درکشده» است و معمولاً از ۱ تا ۱۰ امتیاز داده میشود. RIR مخفف Reps In Reserve یعنی «تعداد تکرار در ذخیره» است.
به جای اینکه فقط بنویسید «پرس سینه ۸۰ کیلو، ۳ ست ۸ تایی»، مینویسید «۳ ست ۸ تایی با RIR 2». یعنی وزنهای انتخاب کنید که بعد از ۸ تکرار، حدوداً دو تکرار دیگر هم میتوانستید با تکنیک درست بزنید.
مزیت اصلی این روش این است که برنامه با شرایط روز شاگرد تطبیق پیدا میکند. روزی که خوب خوابیده، همان RIR با وزنه بیشتری به دست میآید و روزی که خسته است با وزنه کمتر.
تفاوت RPE و RIR چیست؟
در تمرین مقاومتی این دو تقریباً دو روی یک سکهاند. مقیاس RPE مبتنی بر تکرار در ذخیره که در پاورلیفتینگ رایج شد، اینطور تعریف میشود: RPE 10 یعنی هیچ تکرار دیگری نمیتوانستید بزنید، RPE 9 یعنی یک تکرار در ذخیره، RPE 8 یعنی دو تکرار در ذخیره و همینطور الی آخر.
خیلی از مربیان برای شاگردان مبتدی RIR را ترجیح میدهند، چون فهمیدنش راحتتر است: «چند تا دیگه میتونستی بزنی؟» این سؤال برای شاگرد ملموستر از یک عدد انتزاعی ۱ تا ۱۰ است.
- RPE 10 = RIR 0: ناتوانی کامل، تکرار دیگری ممکن نبود
- RPE 9 = RIR 1: یک تکرار دیگر ممکن بود
- RPE 8 = RIR 2: دو تکرار دیگر ممکن بود
- RPE 7 = RIR 3: سه تکرار دیگر ممکن بود
- RPE 6 و کمتر: ست سبک، مناسب گرم کردن یا تمرین تکنیک
برای عضلهسازی و قدرت چه RPE مناسب است؟
برای بیشتر ستهای کاری در عضلهسازی، بازه RIR 1 تا 3 (یعنی RPE 7 تا 9) نقطه تعادل خوبی است. ست به اندازه کافی سخت است که محرک رشد باشد، اما خستگی و ریسک آسیب ناشی از رفتن تا ناتوانی کامل را ندارد.
برای حرکات سنگین و فنی مثل اسکوات و ددلیفت بهتر است کمی محافظهکارتر باشید و ناتوانی کامل را عملاً کنار بگذارید. خراب شدن تکنیک در تکرار آخر یک ددلیفت سنگین ارزش ریسکش را ندارد.
در حرکات تکمفصلی و دستگاهی مثل جلوبازو، پشتپا با دستگاه یا نشر جانب، رفتن تا RIR 0 در ست آخر معمولاً مشکلی ندارد و خستگی کلی کمتری ایجاد میکند.
مقاله مرتبطhow-to-write-workout-programچطور RPE را به شاگرد مبتدی آموزش دهیم؟
واقعیت این است که مبتدیها در تخمین RIR معمولاً دقیق نیستند و اغلب تکرارهای در ذخیره را بیشتر از واقع تخمین میزنند. یعنی وقتی میگویند «دو تا دیگه میزدم»، شاید چهار یا پنج تا میتوانستند. این مهارت با تمرین بهتر میشود.
یک روش کاربردی این است که گاهی در حرکات امن (مثل پرس پا یا دستگاهها) از شاگرد بخواهید ست آخر را تا نزدیک ناتوانی برود تا حس واقعی ناتوانی را بشناسد. این کار باید با تکنیک درست و در صورت لزوم با کمکدهنده انجام شود.
- ۱مفهوم «تکرار در ذخیره» را با یک مثال ساده توضیح دهید
- ۲بعد از هر ست، از شاگرد بخواهید RIR را ثبت کند
- ۳گاهی در حرکات امن تست نزدیک به ناتوانی بگیرید
- ۴تخمین شاگرد را با سرعت حرکت و تکنیک تکرارهای آخر مقایسه کنید
- ۵به مرور دقت تخمین را بالا ببرید
نوشتن برنامه تمرینی با RPE و RIR
در برنامه میتوانید برای هر حرکت ترکیبی از تعداد ست، بازه تکرار و RIR هدف بنویسید. مثلاً: «اسکوات ۴ ست ۵ تکرار با RPE 7 تا 8» یا «پرس سرشانه دمبل ۳ ست ۸ تا ۱۰ تکرار با RIR 2». اینطوری شاگرد خودش وزنه را تنظیم میکند.
ترکیب RPE با درصد یک تکرار بیشینه هم روش خوبی است؛ درصد به شما نقطه شروع میدهد و RPE تنظیم روزانه. اگر شاگرد با ۷۵ درصد 1RM به RPE 9 رسید در حالی که هدف RPE 7 بود، احتمالاً خسته است یا 1RM تخمینیاش بالاتر از واقع است.
امکان مرتبط فیتکوچثبت تمرین زندهمحدودیتهای RPE و RIR
RPE ذهنی است و تحت تأثیر انگیزه، خستگی و حتی غرور قرار میگیرد. بعضی شاگردان همیشه سختتر گزارش میدهند و بعضی آسانتر. پس RPE را کنار دادههای عینی مثل وزنه، تکرار و روند پیشرفت ببینید، نه بهتنهایی.
وقتی شاگرد بعد از هر ست وزنه، تکرار و RPE را در فیتکوچ ثبت میکند، شما الگوها را در طول هفتهها میبینید: کدام حرکت مدام سختتر گزارش میشود، کجا خستگی جمع شده و چه کسی آماده افزایش وزنه است. همین دادهها پایه تصمیمهای بهتر شما در برنامهنویسی میشوند.
سؤالات رایج
RPE 8 یعنی چه؟
یعنی ست را طوری تمام کردهاید که با تکنیک درست حدوداً دو تکرار دیگر هم میتوانستید بزنید.
آیا RPE برای مبتدیها مناسب است؟
بله، اما با این آگاهی که تخمین مبتدیها معمولاً دقیق نیست. RIR را از همان ابتدا آموزش دهید و به مرور دقت آن بالا میرود.
آیا باید تمرین را تا ناتوانی کامل ادامه داد؟
لازم نیست. بیشتر ستها با ۱ تا ۳ تکرار در ذخیره برای رشد عضله کافیاند. ناتوانی کامل را بیشتر برای حرکات تکمفصلی و امن نگه دارید.
امکانات مرتبط فیت کوچ
مقالات بیشتر
اضافه بار تدریجی چیست؟ اصل اصلی پیشرفت در بدنسازی
بدن فقط وقتی تغییر میکند که دلیلی برای تغییر داشته باشد. اضافه بار تدریجی یعنی همین دلیل را بهصورت منظم و کنترلشده فراهم کنید.
۴ دقیقه مطالعه
برنامه تمرینی ۳ روزه، ۴ روزه و ۵ روزه؛ کدام اسپلیت برای شما مناسب است؟
تعداد روزهای تمرین، شکل برنامه را تعیین میکند. در این مقاله سه اسپلیت محبوب یعنی فولبادی، بالاتنه/پایینتنه و پوش/پول/پا را مقایسه میکنیم.
۵ دقیقه مطالعه
هفته دیلود چیست و کی لازم است؟ راهنمای کامل دیلود در بدنسازی
دیلود یعنی یک هفته عقبنشینی برنامهریزیشده تا خستگی تخلیه شود و بدن برای پیشرفت بعدی آماده شود. اما همه به آن نیاز ندارند و زمانش هم مهم است.
۴ دقیقه مطالعه