پروتئین مورد نیاز روزانه ورزشکار؛ چقدر و از چه منابعی؟
هر ورزشکار بدنسازی روزانه چقدر پروتئین لازم دارد؟ عدد علمی، نحوه تقسیم بین وعدهها و منابع پروتئینی در دسترس سفره ایرانی را مرور میکنیم.
فیت کوچ۴ دقیقه مطالعه
پروتئین مورد نیاز روزانه ورزشکار چقدر است؟
پروتئین مورد نیاز روزانه ورزشکار یکی از پرتکرارترین سؤالهایی است که شاگردها از مربی میپرسند، و جوابهایی که در باشگاهها شنیده میشود از «یک گرم برای هر کیلو» تا «چهار گرم» متغیر است. شواهد علمی موجود، جواب نسبتاً روشنی دارد: برای کسی که تمرین مقاومتی میکند و هدفش ساخت یا حفظ عضله است، حدود ۱.۶ تا ۲.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلو وزن بدن در روز.
مقدار توصیهشده برای عموم مردم (حدود ۰.۸ گرم برای هر کیلو) برای جلوگیری از کمبود است، نه برای بیشترین رشد عضله. ورزشکاری که سنگین تمرین میکند، بهخصوص در دوره کات، به مقدار بیشتری نیاز دارد.
بیشتر از ۲.۲ گرم معمولاً سود اضافه قابلتوجهی برای عضلهسازی ندارد و فقط جای کربوهیدرات و چربی را در کالری روزانه میگیرد؛ ضمن اینکه هزینه رژیم را هم بالا میبرد.
- حجم یا حفظ وزن: ۱.۶ تا ۲ گرم برای هر کیلو
- کات و کسری کالری: ۱.۸ تا ۲.۲ گرم برای هر کیلو
- افراد با اضافه وزن زیاد: محاسبه بر اساس وزن هدف یا توده بدون چربی
چرا در رژیم کات به پروتئین بیشتری نیاز داریم؟
وقتی کالری کم است، بدن تمایل بیشتری دارد که برای تأمین انرژی از بافت عضلانی هم استفاده کند. پروتئین کافی همراه با تمرین مقاومتی، سیگنال اصلی برای حفظ عضله در این شرایط است. به همین دلیل در کات معمولاً به سمت بالای محدوده میرویم.
مزیت دیگر پروتئین، سیرکنندگی بالای آن است. وعدهای که پروتئین کافی دارد، گرسنگی را دیرتر برمیگرداند و این در روزهای سخت رژیم کات کمک بزرگی است. همچنین بخشی از انرژی پروتئین صرف هضم خودش میشود.
پروتئین را چطور بین وعدهها تقسیم کنیم؟
مهمترین چیز، رسیدن به کل پروتئین روزانه است. اما تقسیم آن بین ۳ تا ۵ وعده، هر وعده حدود ۰.۴ گرم برای هر کیلو وزن (برای اغلب افراد ۲۵ تا ۴۰ گرم)، برای تحریک ساخت عضله منطقیتر از خوردن همه پروتئین در یک وعده شام است.
در سبک غذایی ایرانی، صبحانه معمولاً کمپروتئینترین وعده است؛ نان و پنیر و چای. اضافه کردن دو تخممرغ یا یک کاسه ماست به صبحانه، سادهترین تغییر برای بالا بردن پروتئین روزانه است. وعده آخر شب هم میتواند ماست یا پنیر باشد.
- ۱کل پروتئین روزانه را حساب کنید (مثلاً ۸۰ کیلو × ۲ = ۱۶۰ گرم)
- ۲آن را بر تعداد وعدهها تقسیم کنید (۴ وعده = ۴۰ گرم)
- ۳برای هر وعده یک منبع پروتئینی اصلی مشخص کنید
بهترین منابع پروتئین در سفره ایرانی کداماند؟
لازم نیست برای رسیدن به پروتئین کافی فقط به سینه مرغ و مکمل وابسته باشید. سفره ایرانی منابع خوب زیادی دارد که بسیاریشان ارزانتر هم هستند. ترکیب منابع حیوانی و گیاهی، هم تنوع میدهد و هم هزینه را منطقی نگه میدارد.
حبوبات مثل عدس، لوبیا و نخود پروتئین خوبی دارند، اما همراهشان کربوهیدرات زیادی هم هست؛ پس در محاسبه ماکرو باید هر دو را در نظر گرفت. عدسی یک وعده سنتی ایرانی است که میتواند در شام یا صبحانه زمستانی جا بگیرد.
مقادیر زیر تقریبی است و بسته به برند، نوع پخت و درصد چربی فرق میکند:
- سینه مرغ پخته (۱۰۰ گرم): حدود ۳۰ گرم پروتئین
- تخممرغ (یک عدد بزرگ): حدود ۶ گرم
- گوشت قرمز کمچرب پخته (۱۰۰ گرم): حدود ۲۶ گرم
- ماهی (۱۰۰ گرم پخته): حدود ۲۰ تا ۲۵ گرم
- ماست یونانی (۲۰۰ گرم): حدود ۱۵ تا ۲۰ گرم
- عدس پخته (یک لیوان): حدود ۱۸ گرم
- پنیر لیقوان یا سفید (۳۰ گرم): حدود ۵ تا ۷ گرم
آیا مکمل پروتئین وی لازم است؟
مکمل پروتئین ضروری نیست؛ فقط راحت است. اگر شاگرد با غذا به پروتئین مورد نیازش میرسد، نیازی به پودر پروتئین ندارد. اما برای کسی که سر کار است یا اشتهای کمی دارد، یک اسکوپ وی میتواند فاصله را پر کند.
هنگام انتخاب مکمل، به برند معتبر و دارای مجوز توجه کنید. مکملهای تقلبی و بیکیفیت در بازار کم نیستند. مکمل باید مکمل غذا باشد، نه جایگزین آن.
امکان مرتبط فیتکوچبرنامه غذاییآیا پروتئین زیاد برای کلیه ضرر دارد؟
برای افراد سالم، مصرف پروتئین در محدوده ۱.۶ تا ۲.۲ گرم برای هر کیلو، بر اساس شواهد فعلی ایمن به نظر میرسد. این نگرانی بیشتر درباره کسانی مطرح است که از قبل بیماری کلیوی دارند.
اگر شاگرد بیماری کلیوی، کبدی، دیابت یا هر بیماری زمینهای دیگر دارد، تعیین مقدار پروتئین باید با پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود. نوشیدن آب کافی هم در رژیمهای پرپروتئین فراموش نشود.
در فیتکوچ وقتی برنامه غذایی را با بانک غذاهای ایرانی میچینید، پروتئین هر وعده و کل روز خودکار محاسبه میشود؛ پس سریع میبینید شاگرد به هدف پروتئینش رسیده یا نه.
سؤالات رایج
بدنسازها روزانه چند گرم پروتئین باید بخورند؟
برای بیشتر ورزشکاران بدنسازی، ۱.۶ تا ۲.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلو وزن بدن در روز کافی است. در کات به سمت بالای این محدوده بروید.
بدن در هر وعده چقدر پروتئین جذب میکند؟
بدن پروتئین بیشتر از ۳۰ گرم را هم جذب میکند؛ اما برای بهترین تحریک ساخت عضله، تقسیم پروتئین در ۳ تا ۵ وعده با حدود ۲۵ تا ۴۰ گرم در هر وعده توصیه میشود.
بدون مکمل میشود به پروتئین کافی رسید؟
بله. با ترکیب مرغ، گوشت، تخممرغ، لبنیات، ماهی و حبوبات کاملاً میتوان بدون مکمل به پروتئین روزانه رسید.
آیا خانمها هم به همین مقدار پروتئین نیاز دارند؟
بله، محدوده بر اساس وزن بدن است و برای خانمهایی که تمرین مقاومتی میکنند هم ۱.۶ تا ۲.۲ گرم برای هر کیلو صدق میکند.
امکانات مرتبط فیت کوچ
مقالات بیشتر
محاسبه کالری روزانه؛ فرمول BMR، میفلین و ضریب فعالیت
چقدر کالری باید بخوریم؟ در این مقاله محاسبه کالری روزانه را با فرمول میفلین سنتجئور و ضریب فعالیت، همراه با مثال عددی توضیح میدهیم.
۵ دقیقه مطالعه
رژیم کات بدنسازی؛ چربیسوزی بدون از دست دادن عضله
رژیم کات یعنی کم کردن چربی با حفظ بیشترین مقدار عضله. در این راهنما اصول کسری کالری، ماکروها و چیدن یک رژیم کات ایرانی و قابل اجرا را میگوییم.
۵ دقیقه مطالعه
کالری غذاهای ایرانی؛ جدول تقریبی برنج، نان، خورش و کباب
یک بشقاب قورمهسبزی یا یک سیخ کوبیده چقدر کالری دارد؟ جدول تقریبی کالری غذاهای ایرانی و نکاتی برای جا دادن آنها در رژیم را اینجا ببینید.
۵ دقیقه مطالعه