رژیم کات بدنسازی؛ چربیسوزی بدون از دست دادن عضله
رژیم کات یعنی کم کردن چربی با حفظ بیشترین مقدار عضله. در این راهنما اصول کسری کالری، ماکروها و چیدن یک رژیم کات ایرانی و قابل اجرا را میگوییم.
فیت کوچ۵ دقیقه مطالعه
رژیم کات بدنسازی دقیقاً چیست؟
رژیم کات بدنسازی دورهای است که هدفش کاهش چربی بدن با حفظ حداکثری عضله است. فرقش با یک رژیم لاغری معمولی این است که فقط عدد ترازو مهم نیست؛ ترکیب بدن مهم است. کسی که ۱۰ کیلو کم کند اما نصفش عضله باشد، در آینه نتیجهای که میخواهد را نمیبیند.
سه ستون اصلی کات اصولی عبارتاند از: کسری کالری متعادل، پروتئین بالا و ادامه تمرین مقاومتی سنگین. اگر هر کدام از این سه ستون لنگ بزند، احتمال از دست دادن عضله بالا میرود.
طول دوره کات بستگی به نقطه شروع دارد. برای کسی که چربی زیادی ندارد و فقط میخواهد فرم بگیرد، ۸ تا ۱۲ هفته معمولاً کافی است. برای کاهش وزن زیاد، بهتر است کات را به چند مرحله با دورههای استراحت رژیمی تقسیم کرد.
کالری رژیم کات را چقدر کم کنیم؟
بعد از محاسبه کالری نگهداری، کسری ۱۵ تا ۲۵ درصد نقطه شروع خوبی است. برای شاگردی با کالری نگهداری ۲۸۰۰، یعنی حدود ۲۱۰۰ تا ۲۴۰۰ کالری. سرعت مناسب کاهش وزن حدود ۰.۵ تا ۱ درصد وزن بدن در هفته است.
هر چه شاگرد لاغرتر باشد، کسری باید محتاطانهتر باشد؛ چون بدن با چربی کم، راحتتر عضله از دست میدهد. کسی که چربی زیادی دارد، معمولاً کسری کمی بزرگتر را بهتر تحمل میکند.
رژیمهای خیلی کمکالری (مثلاً ۱۰۰۰ کالری برای یک مرد ورزشکار) شاید در دو هفته اول هیجانانگیز باشند، ولی معمولاً با افت شدید انرژی، کاهش قدرت، بدخلقی و در نهایت ترک رژیم و برگشت وزن تمام میشوند.
ماکروهای رژیم کات چطور تنظیم شوند؟
پروتئین در کات بالاتر از همیشه است: حدود ۱.۸ تا ۲.۲ گرم برای هر کیلو وزن. چربی را حدود ۰.۶ تا ۰.۹ گرم برای هر کیلو نگه دارید و خیلی پایین نیاورید. باقی کالری به کربوهیدرات میرسد.
کربوهیدرات دشمن نیست. بسیاری از شاگردها خیال میکنند برای کات باید نان و برنج را کاملاً حذف کنند، در حالی که کربوهیدرات انرژی تمرین سنگین را تأمین میکند. بهتر است بخش بیشتر کربوهیدرات روز را دور تمرین بچینید.
- پروتئین: ۱.۸ تا ۲.۲ گرم برای هر کیلو
- چربی: ۰.۶ تا ۰.۹ گرم برای هر کیلو
- کربوهیدرات: باقیمانده کالری، بیشتر حوالی تمرین
- فیبر و سبزیجات: هر چه بیشتر، برای سیری
نمونه یک روز رژیم کات با غذاهای ایرانی
برنامه کات باید با زندگی واقعی جور باشد. نمونه زیر برای یک آقای حدود ۸۰ کیلویی با هدف حدود ۲۲۰۰ کالری است و فقط برای نشان دادن ایده است؛ مقادیر دقیق باید برای هر شاگرد جداگانه محاسبه شود.
نکته کلیدی در غذاهای ایرانی، روغن است. یک خورش با روغن زیاد میتواند چند صد کالری اضافه به وعده بدهد. پخت با روغن کم، کباب و جوجهکباب، و جدا کردن روغن روی خورش، تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
- صبحانه: دو تخممرغ آبپز، یک کف دست نان سنگک، پنیر کمچرب، خیار و گوجه
- میانوعده: ماست کمچرب با یک سیب
- ناهار: حدود ۱۵۰ گرم برنج پخته، جوجهکباب، سالاد شیرازی
- قبل تمرین: یک موز یا چند خرما
- شام: عدسی یا املت با سبزیجات و کمی نان
چرا وزن در رژیم کات ثابت میماند؟
تقریباً هر شاگردی در طول کات به جایی میرسد که وزنش یکی دو هفته تکان نمیخورد. اول باید مطمئن شوید واقعاً توقف است: آیا میانگین وزن هفتگی دو هفته متوالی تغییر نکرده؟ آیا دور کمر هم ثابت مانده؟ احتباس آب، بهخصوص با استرس، کمخوابی یا در خانمها چرخه قاعدگی، میتواند کاهش چربی را چند روز پنهان کند.
اگر توقف واقعی بود، اول پایبندی را بررسی کنید؛ خیلی وقتها کالریهای پنهان آخر هفته مقصرند. اگر پایبندی خوب است، میتوانید کالری را ۱۰۰ تا ۱۵۰ واحد کم کنید یا قدمهای روزانه را بالا ببرید.
در کاتهای طولانی، یک یا دو هفته استراحت رژیمی با کالری نگهداری میتواند به ذهن و بدن شاگرد استراحت بدهد و ادامه کات را راحتتر کند.
- ۱میانگین وزن دو هفته اخیر را مقایسه کنید
- ۲دور کمر و عکس فرم بدن را هم ببینید
- ۳پایبندی شاگرد را صادقانه بررسی کنید
- ۴در صورت نیاز کالری را کمی کم یا فعالیت روزانه را زیاد کنید
تمرین و کاردیو در دوره کات
بزرگترین اشتباه در کات، سبک کردن تمرین با وزنههای سبک و تکرار زیاد به امید «فرم گرفتن» است. تمرین سنگین همان سیگنالی است که به بدن میگوید عضله را نگه دار. تا جای ممکن شدت تمرین را حفظ کنید، حتی اگر حجم را کمی کم میکنید.
کاردیو ابزار کمکی است، نه پایه کات. افزایش قدمهای روزانه (مثلاً ۸ تا ۱۰ هزار قدم) معمولاً کمدردسرتر از ساعتها تردمیل است و کمتر در ریکاوری تمرین اختلال ایجاد میکند.
امکان مرتبط فیتکوچبرنامه غذاییپیگیری دوره کات و نکات ایمنی
برای مدیریت درست کات، گزارش هفتگی منظم لازم است: وزن میانگین، دور کمر، عکس، کیفیت خواب، انرژی و قدرت در تمرین. اگر قدرت شاگرد بهشدت افت کرده یا مدام خسته است، احتمالاً کسری زیادی است.
شاگردهایی که بیماری زمینهای، بارداری یا سابقه اختلال خوردن دارند، باید قبل از رژیم کات با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند. رژیم کات برای نوجوانان هم باید با احتیاط و نظر متخصص باشد.
فیتکوچ به مربی کمک میکند گزارش هفتگی شاگرد، نمودار وزن و ترکیب بدن را یکجا ببیند و برنامه غذایی را بر اساس همین دادهها اصلاح کند.
سؤالات رایج
در رژیم کات هفتهای چند کیلو باید کم کرد؟
حدود ۰.۵ تا ۱ درصد وزن بدن در هفته منطقی است؛ برای فرد ۸۰ کیلویی یعنی حدود ۴۰۰ تا ۸۰۰ گرم. کاهش سریعتر خطر از دست دادن عضله را بالا میبرد.
آیا در رژیم کات میشود برنج خورد؟
بله. برنج را میتوان با مقدار کنترلشده در رژیم کات نگه داشت، به شرطی که در کل کالری و ماکروی روزانه حساب شود.
دوره کات بدنسازی چقدر طول میکشد؟
بسته به مقدار چربی، معمولاً ۸ تا ۱۶ هفته. برای کاهش وزن زیاد، بهتر است کات را به چند مرحله با دورههای استراحت رژیمی تقسیم کرد.
برای کات، کاردیو ناشتا بهتر است؟
شواهد قوی برای برتری کاردیو ناشتا در چربیسوزی وجود ندارد. کل کسری کالری مهمتر است؛ زمانی را انتخاب کنید که برای شاگرد قابل اجراتر است.
امکانات مرتبط فیت کوچ
مقالات بیشتر
محاسبه کالری روزانه؛ فرمول BMR، میفلین و ضریب فعالیت
چقدر کالری باید بخوریم؟ در این مقاله محاسبه کالری روزانه را با فرمول میفلین سنتجئور و ضریب فعالیت، همراه با مثال عددی توضیح میدهیم.
۵ دقیقه مطالعه
پروتئین مورد نیاز روزانه ورزشکار؛ چقدر و از چه منابعی؟
هر ورزشکار بدنسازی روزانه چقدر پروتئین لازم دارد؟ عدد علمی، نحوه تقسیم بین وعدهها و منابع پروتئینی در دسترس سفره ایرانی را مرور میکنیم.
۴ دقیقه مطالعه
کالری غذاهای ایرانی؛ جدول تقریبی برنج، نان، خورش و کباب
یک بشقاب قورمهسبزی یا یک سیخ کوبیده چقدر کالری دارد؟ جدول تقریبی کالری غذاهای ایرانی و نکاتی برای جا دادن آنها در رژیم را اینجا ببینید.
۵ دقیقه مطالعه