یک تکرار بیشینه (1RM) چیست و چطور محاسبه میشود؟
1RM معیار قدرت بیشینه است و پایه بسیاری از برنامههای قدرتی. در این مقاله میبینید چطور آن را بدون ریسک تست مستقیم تخمین بزنید و در برنامه استفاده کنید.
فیت کوچ۴ دقیقه مطالعه
یک تکرار بیشینه (1RM) چیست؟
یک تکرار بیشینه یا 1RM یعنی بیشترین وزنهای که میتوانید در یک حرکت، فقط یک بار و با تکنیک درست جابهجا کنید. مثلاً اگر بتوانید ۱۰۰ کیلو را یک بار اسکوات کامل بزنید ولی ۱۰۲.۵ کیلو را نه، 1RM اسکوات شما ۱۰۰ کیلو است.
1RM بهخودیخود هدف نیست، مگر برای پاورلیفترها. ارزش اصلی آن برای مربی این است که پایهای برای تعیین شدت تمرین میدهد. وقتی برنامه میگوید «۴ ست ۵ تکرار با ۸۰ درصد»، این درصد از 1RM حساب میشود.
1RM فقط برای حرکات چندمفصلی و قابلسنجش مثل اسکوات، پرس سینه، ددلیفت و پرس سرشانه معنیدار است. محاسبه 1RM برای نشر جانب یا جلوبازو کاربرد عملی چندانی ندارد.
محاسبه یک تکرار بیشینه با فرمول: اپلی و برزیکی
تست مستقیم 1RM برای مبتدیها و حتی خیلی از ورزشکاران متوسط ضروری نیست و ریسک دارد. خوشبختانه میتوانید 1RM را از یک ست چندتکراری تخمین بزنید. دو فرمول رایج، فرمول اپلی (Epley) و فرمول برزیکی (Brzycki) هستند.
فرمول اپلی: 1RM = وزنه × (۱ + تکرار ÷ ۳۰). فرمول برزیکی: 1RM = وزنه × ۳۶ ÷ (۳۷ − تکرار). مثلاً اگر ۸۰ کیلو را ۸ تکرار پرس سینه بزنید، اپلی حدود ۱۰۱ کیلو و برزیکی حدود ۹۹ کیلو تخمین میزند.
این فرمولها تخمین هستند و دقتشان در تکرارهای کم (حدود ۲ تا ۶) بیشتر است. هرچه تکرار بالاتر برود، خطا بیشتر میشود و عواملی مثل استقامت عضلانی و نوع حرکت روی نتیجه اثر میگذارند. برای بهترین تخمین، ستی را مبنا قرار دهید که تا نزدیک ناتوانی اجرا شده باشد.
جدول درصد 1RM و تعداد تکرار
جدول زیر رابطه تقریبی درصد 1RM و تعداد تکراری را نشان میدهد که اکثر افراد تا ناتوانی میتوانند بزنند. این اعداد میانگین هستند و بین افراد و حرکات مختلف تفاوت دارند؛ مثلاً معمولاً در پرس پا با یک درصد مشخص تکرار بیشتری نسبت به پرس سینه ممکن است.
از این جدول برای انتخاب وزنه شروع استفاده کنید و سپس با RPE یا RIR آن را تنظیم کنید. اگر برنامه ۸۰ درصد برای ۵ تکرار خواسته، با این درصدها حدود دو یا سه تکرار در ذخیره دارید.
- ۱۰۰٪ ← ۱ تکرار
- حدود ۹۵٪ ← ۲ تکرار
- حدود ۹۳٪ ← ۳ تکرار
- حدود ۹۰٪ ← ۴ تکرار
- حدود ۸۷٪ ← ۵ تکرار
- حدود ۸۵٪ ← ۶ تکرار
- حدود ۸۰٪ ← ۸ تکرار
- حدود ۷۵٪ ← ۱۰ تکرار
- حدود ۷۰٪ ← ۱۲ تکرار
تست مستقیم 1RM چطور انجام میشود؟
اگر شاگرد باتجربه است، تکنیک ثابتی دارد و هدف قدرتی دارد، تست مستقیم 1RM میتواند مفید باشد. اما این تست باید در شرایط کنترلشده، با گرم کردن کامل، کمکدهنده یا سیفتیبار و در روزی انجام شود که شاگرد خسته نیست.
برای مبتدیها، افراد با سابقه آسیب یا مشکلات قلبیعروقی، تست مستقیم توصیه نمیشود. تخمین با فرمول یا رکورد ۳ تا ۵ تکرار، اطلاعات کافی را با ریسک خیلی کمتر میدهد.
- ۱۵ تا ۱۰ دقیقه گرم کردن عمومی
- ۲ستهای گرمکردنی: حدود ۵۰٪ برای ۵ تکرار، ۷۰٪ برای ۳ تکرار، ۸۰٪ برای ۱ تا ۲ تکرار
- ۳یک تکرار با حدود ۹۰٪
- ۴تلاش اول برای 1RM با وزنهای که مطمئن هستید
- ۵در صورت موفقیت، افزایشهای کوچک ۲.۵ تا ۵ درصد با ۳ تا ۵ دقیقه استراحت
- ۶حداکثر ۳ تا ۵ تلاش بیشینه؛ با افت تکنیک تست را متوقف کنید
استفاده از 1RM در برنامه تمرینی
بعد از تخمین 1RM، میتوانید شدت حرکات اصلی را بر اساس درصد بنویسید. مثلاً برای یک دوره قدرتی ۴ هفتهای، هفته اول ۷۵٪، هفته دوم ۷۷.۵٪، هفته سوم ۸۰٪ و هفته چهارم دیلود. درصدها به شما ساختار میدهند و جلوی جاهطلبیهای بیجا را میگیرند.
یک روش رایج و هوشمندانه این است که برنامه را بر اساس 1RM «تمرینی» بنویسید که حدود ۹۰٪ 1RM واقعی است. این کار باعث میشود وزنهها کمی محافظهکارانه باشند و فضای پیشرفت باقی بماند.
1RM ثابت نیست. هر چند هفته یک بار، با رکوردهای جدید تکرارها آن را بهروز کنید تا درصدها با سطح فعلی شاگرد هماهنگ بمانند.
امکان مرتبط فیتکوچمحاسبه یک تکرار بیشینهماشینحساب 1RM و پیگیری رکوردها در فیتکوچ
به جای محاسبه دستی هر بار، میتوانید از ماشینحساب یک تکرار بیشینه استفاده کنید که وزنه و تکرار را میگیرد و 1RM تخمینی و جدول درصدها را نشان میدهد. ماشینحساب صفحه وزنه هم مشخص میکند برای رسیدن به یک وزن مشخص چه صفحههایی روی هالتر بگذارید.
در فیتکوچ وقتی شاگرد تمرینهایش را ثبت میکند، رکوردهای شخصی بهصورت خودکار مشخص میشوند و شما میتوانید روند 1RM تخمینی را در طول زمان ببینید. این یعنی بدون تستهای پرریسک، تصویر دقیقی از پیشرفت قدرت شاگرد دارید.
سؤالات رایج
دقیقترین فرمول محاسبه 1RM کدام است؟
هیچ فرمولی برای همه دقیق نیست. اپلی و برزیکی در تکرارهای کم (حدود ۲ تا ۶) نتایج نزدیک به هم و قابلقبولی میدهند و با افزایش تکرار خطایشان بیشتر میشود.
آیا مبتدیها باید 1RM تست کنند؟
معمولاً خیر. برای مبتدیها یادگیری تکنیک مهمتر است و تخمین 1RM از ستهای چندتکراری کافی و امنتر است.
هر چند وقت یک بار 1RM را بهروز کنیم؟
معمولاً در پایان هر دوره تمرینی ۴ تا ۸ هفتهای، با استفاده از رکوردهای جدید تکرار یا یک تست کنترلشده.
امکانات مرتبط فیت کوچ
مقالات بیشتر
اضافه بار تدریجی چیست؟ اصل اصلی پیشرفت در بدنسازی
بدن فقط وقتی تغییر میکند که دلیلی برای تغییر داشته باشد. اضافه بار تدریجی یعنی همین دلیل را بهصورت منظم و کنترلشده فراهم کنید.
۴ دقیقه مطالعه
RPE و RIR در بدنسازی چیست؟ کنترل شدت تمرین به زبان ساده
وزنه ثابت در برنامه همیشه جواب نمیدهد، چون آمادگی شما هر روز فرق میکند. RPE و RIR کمک میکنند شدت تمرین را بر اساس حال واقعی همان روز تنظیم کنید.
۴ دقیقه مطالعه
هفته دیلود چیست و کی لازم است؟ راهنمای کامل دیلود در بدنسازی
دیلود یعنی یک هفته عقبنشینی برنامهریزیشده تا خستگی تخلیه شود و بدن برای پیشرفت بعدی آماده شود. اما همه به آن نیاز ندارند و زمانش هم مهم است.
۴ دقیقه مطالعه