رژیم حجم و افزایش وزن اصولی؛ عضله بیشتر، چربی کمتر
حجم یعنی ساخت عضله با کمترین چربی اضافه، نه هر چه خوردن. در این مقاله رژیم حجم و افزایش وزن اصولی را با اعداد و نمونه وعدههای ایرانی توضیح میدهیم.
فیت کوچ۴ دقیقه مطالعه
رژیم حجم و افزایش وزن اصولی یعنی چه؟
رژیم حجم و افزایش وزن اصولی یعنی خوردن کمی بیشتر از کالری نگهداری، همراه با تمرین مقاومتی پیشرونده، تا بدن انرژی و مصالح کافی برای ساخت عضله داشته باشد. هدف، افزایش وزن کنترلشده است، نه اینکه هر چه دم دست بود بخوریم و بعد شش ماه برای کات کردن چربیاش زحمت بکشیم.
سبک قدیمی «حجم کثیف» که در خیلی از باشگاهها رایج بود، معمولاً به چربی زیاد ختم میشد. رویکرد امروزی که به آن حجم تمیز یا حجم کنترلشده میگویند، با مازاد کالری کم و پیگیری دقیق، عضله بیشتری نسبت به چربی میسازد.
حجم برای کسانی مناسب است که چربی بدنشان نسبتاً پایین است. اگر شاگرد درصد چربی بالایی دارد، معمولاً بهتر است اول یک دوره کات یا ریکامپ انجام دهد و بعد سراغ حجم برود.
برای حجم گرفتن چقدر کالری اضافه لازم است؟
مازاد ۵ تا ۱۰ درصد بالاتر از کالری نگهداری، یا حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ کالری، برای بیشتر افراد کافی است. مبتدیها که سرعت عضلهسازی بالاتری دارند، میتوانند به سمت بالای این محدوده بروند و ورزشکاران باسابقه به سمت پایین.
سرعت مناسب افزایش وزن برای مبتدیها حدود ۱ تا ۱.۵ درصد وزن بدن در ماه و برای افراد باتجربه حدود ۰.۵ درصد در ماه است. اگر وزن سریعتر از این بالا میرود، احتمالاً بخش زیادی از آن چربی است.
ماکروهای رژیم حجم بدنسازی
در حجم، پروتئین حدود ۱.۶ تا ۲ گرم برای هر کیلو کافی است؛ لازم نیست مثل کات بالا باشد چون کالری کافی است. چربی حدود ۰.۸ تا ۱ گرم برای هر کیلو، و بقیه کالری به کربوهیدرات میرسد.
کربوهیدرات در حجم نقش پررنگی دارد؛ هم برای انرژی تمرینهای سنگین و هم برای ریکاوری. برنج، نان، سیبزمینی، جو دوسر، ماکارونی، میوه و خرما منابع خوبی هستند که در سفره ایرانی هم بهراحتی پیدا میشوند.
- پروتئین: ۱.۶ تا ۲ گرم برای هر کیلو
- چربی: ۰.۸ تا ۱ گرم برای هر کیلو
- کربوهیدرات: باقی کالری، بیشترین سهم
نمونه برنامه غذایی حجم با غذاهای ایرانی
یک روز حجم برای شاگرد حدود ۷۰ کیلویی با هدف حدود ۳۰۰۰ کالری میتواند به شکل زیر باشد. این فقط یک ایده است و مقدار دقیق باید بر اساس محاسبه شخصی هر شاگرد تعیین شود.
غذاهای ایرانی برای حجم واقعاً مناسباند: چلوکباب، عدسپلو، لوبیاپلو، استانبولی با گوشت و خورشها همگی کالری و کربوهیدرات خوبی دارند. فقط حواستان باشد پروتئین وعده کافی باشد و همه کالری از روغن و برنج نیاید.
- صبحانه: نان بربری، سه تخممرغ، پنیر و گردو، یک لیوان شیر
- میانوعده: جو دوسر با شیر، موز و کره بادامزمینی
- ناهار: چلوکباب کوبیده یا جوجه با برنج کافی و ماست
- بعد تمرین: ساندویچ مرغ با نان لواش یا شیر و خرما
- شام: لوبیاپلو یا ماکارونی با گوشت چرخکرده
- قبل خواب: ماست یا پنیر با کمی آجیل
اشتها ندارم؛ چطور کالری بیشتری بخورم؟
برای خیلی از شاگردهای لاغر (اکتومورفها در زبان باشگاه)، مشکل اصلی خوردن است، نه تمرین. سیر شدن زودهنگام باعث میشود به کالری هدف نرسند. راهحل این است که غذاهای پرکالری اما کمحجم را بیشتر کنیم.
نوشیدنیهای کالریدار مثل شیر یا اسموتی خانگی، آجیل و کرههای مغزی، روغن زیتون روی سالاد و برنج، و خرما و کشمش راههای سادهای برای اضافه کردن کالری بدون حجم زیاد غذا هستند.
- ۱تعداد وعدهها را به ۵ یا ۶ برسانید
- ۲یک اسموتی پرکالری (شیر، موز، جو، کره بادامزمینی) اضافه کنید
- ۳از آجیل و خشکبار در میانوعدهها استفاده کنید
- ۴کمی روغن زیتون به غذاها اضافه کنید
حجم را کی تمام کنیم و پیگیری چطور باشد؟
معمولاً حجم را تا زمانی ادامه میدهند که چربی بدن به حدی برسد که شاگرد دیگر از فرمش راضی نیست یا پیشرفت قدرت متوقف شود. پس از آن، یک دوره نگهداری یا کات کوتاه انجام میشود.
وزن صبحگاهی، دور کمر، دور بازو و ران، عکسهای ماهانه و رکوردهای تمرین، دادههایی هستند که باید منظم ثبت شوند. اگر قدرت بالا میرود و دور کمر تقریباً ثابت است، یعنی حجم درست پیش میرود.
با نمودارهای پیشرفت و گزارش هفتگی در فیتکوچ، مربی میتواند روند وزن و اندازهها را کنار هم ببیند و بهموقع مازاد کالری را کم یا زیاد کند. اگر شاگرد مشکل گوارشی، دیابت یا بیماری دیگری دارد، برنامه حجم هم باید با نظر پزشک تنظیم شود.
سؤالات رایج
در رژیم حجم ماهانه چقدر وزن اضافه کنیم؟
برای مبتدیها حدود ۱ تا ۱.۵ درصد وزن بدن در ماه و برای افراد باتجربه حدود ۰.۵ درصد مناسب است.
حجم تمیز با حجم کثیف چه فرقی دارد؟
حجم تمیز با مازاد کالری کم و پیگیری دقیق انجام میشود و چربی کمتری میسازد. حجم کثیف یعنی خوردن بیحساب که معمولاً چربی زیادی به همراه دارد.
برای افزایش وزن اصولی مکمل گینر لازم است؟
لازم نیست. گینر فقط کالری راحت است و یک اسموتی خانگی با شیر، موز، جو و کره بادامزمینی همان کار را میکند.
امکانات مرتبط فیت کوچ
مقالات بیشتر
محاسبه کالری روزانه؛ فرمول BMR، میفلین و ضریب فعالیت
چقدر کالری باید بخوریم؟ در این مقاله محاسبه کالری روزانه را با فرمول میفلین سنتجئور و ضریب فعالیت، همراه با مثال عددی توضیح میدهیم.
۵ دقیقه مطالعه
پروتئین مورد نیاز روزانه ورزشکار؛ چقدر و از چه منابعی؟
هر ورزشکار بدنسازی روزانه چقدر پروتئین لازم دارد؟ عدد علمی، نحوه تقسیم بین وعدهها و منابع پروتئینی در دسترس سفره ایرانی را مرور میکنیم.
۴ دقیقه مطالعه
کالری غذاهای ایرانی؛ جدول تقریبی برنج، نان، خورش و کباب
یک بشقاب قورمهسبزی یا یک سیخ کوبیده چقدر کالری دارد؟ جدول تقریبی کالری غذاهای ایرانی و نکاتی برای جا دادن آنها در رژیم را اینجا ببینید.
۵ دقیقه مطالعه